Dat gevoel is heel herkenbaar, en het kan zwaar wegen tijdens het wachten op goed nieuws.
Vruchtbaarheid is een onderwerp dat niet alleen veel emoties oproept, maar ook nog steeds
omgeven is door onzekerheid. Er circuleren talloze verhalen, adviezen en overtuigingen…
maar wat is nu echt bewezen, en wat blijft eerder giswerk?
In deze blog neem ik je mee door wat we zwart op wit weten en waar de wetenschap nog
vragen openlaat.
Wat we al weten
Wanneer we het hebben over vruchtbaarheid, kijken we vaak naar de fecundabiliteit. Dat is de kans op bevruchting per cyclus, wanneer er geslachtsgemeenschap is binnen de vruchtbare periode.
Leeftijd
Bij zowel de man als de vrouw speelt een hogere leeftijd een belangrijke rol in de kans op
bevruchting. Bij vrouwen is dit effect belangrijker voor de fecundabiliteit dan mannen.
Een grote cohort studie uit Noord-Amerika vond dat Bij vrouwen rond de 40-45 jaar daalt de kans op bevruchting met 60% in vergelijking tot vrouwen tussen de 21-24 jaar
De grootste reden hiervoor is de daling in eicelkwaliteit. Bij mannen daalt de spermakwaliteit -en kwantiteit al vanaf 30 tot 34 jaar, waarbij een significant grotere afname volgt vanaf 40 jaar. De invloed van de leeftijd van de man op uiteindelijke bevruchting (we gaan niet ingaan op ontwikkeling foetus zelf) is wel kleiner dan
de leeftijd van de vrouw. Overgewicht en obesitas
Een hogere vetmassa lijdt tot hormonale disbalansen bij man en vrouw. Door de hogere insulineniveau ’s kunnen hormonale assen verstoord raken.
Dit beïnvloedt de ovulatie, de kans op een anovulatoire cyclus (cyclus zonder eisprong) is significant hoger bij vrouwen met obesitas 5,6 . Eveneens kan innesteling moeilijker worden
door een disbalans tussen oestrogeen en progesteron.
Bij mannen leidt overgewicht tot een daling in de spermakwaliteit, eveneens veroorzaakt door hormonale veranderingen die samen gaan met een hogere vetmassa.
Roken
Roken heeft een duidelijk negatief effect op de vruchtbaarheid. Bij vrouwen verlaagt het de
kans op spontane conceptie met tot wel 60% en vermindert het de kans op succes bij IVF. Bij mannen gaat roken gepaard met een verminderde spermakwaliteit (lagere
concentratie en motiliteit).
Alcohol
Een hogere alcoholinname verlaagt de fecundabiliteit bij vrouwen. Vooral tijdens de
ovulatoire en luteale fase blijkt alcoholgebruik de kans op conceptie te verminderen. Bij mannen zijn de effecten minder eenduidig, maar overmatig drinken kan de spermakwaliteit
negatief beïnvloeden.
Polycysteus Ovarium Syndroom (PCOS)
PCOS is een van de meest voorkomende oorzaken van anovulatoire infertiliteit. Door een gestoorde follikelrijping en onregelmatige of ontbrekende ovulaties hebben vrouwen met
PCOS een duidelijk lagere kans op spontane zwangerschap.
Endometriose
Endometriose kan zowel de eicelkwaliteit als de bevruchtingskans beïnvloeden, maar ook de innesteling van een embryo bemoeilijken. Vrouwen met endometriose hebben een verlaagde kans op spontane conceptie en een minder gunstige prognose bij IVF, afhankelijk van de ernst van de ziekte.
Seksueel Overdraagbare Aandoeningen (SOA’s)
Chlamydia-infecties en Pelvic Inflammatory Disease (PID) zijn belangrijke oorzaken van tubapathologie. Hierdoor kan de eicel de baarmoeder niet bereiken, wat de kans op conceptie sterk vermindert en het risico op een buitenbaarmoederlijke zwangerschap vergroot.
De bomen door het bos zien
Voldoe jij aan een of meerdere van volgende vereisten? Wees dan niet bang dat dit doorslaggevend is voor jouw slaagkansen.
Want:
De kwaliteit van zowel eicellen als zaadcellen wordt niet alleen door de biologische leeftijd bepaalt. Oxidatieve stress, hormonale disbalansen en mitochondriale dysfunctie spelen een belangrijke rol in de specifieke veroudering van ei-en spermacellen. De eerste effecten van veroudering kunnen al teniet gedaan worden na het volgen van een protocol van slechts drie maanden.
Zelfs een matig gewichtsverlies bij vrouwen met obesitas verhoogt significant de kans op het terugkeren van de ovulatie (90%) en spontane zwangerschap (78%).
Stoppen met roken verbetert de vruchtbaarheid. Bij mannen zijn spermaparameters vaak al na drie maanden verbeterd. Bij vrouwen kan de eicelreserve niet herstellen, maar stoppen met roken verhoogt wel de kans op zwangerschap: ex-rokers hebben vergelijkbare
uitkomsten als nooit-rokers, terwijl actieve rokers duidelijk lagere kansen tonen.
Het optimaliseren van het vaginale microbioom is een nuttige interventie om de slaagkansen van IVF/ICSI/IUI te verhogen bij tubaschade, veroorzaakt door een voorgeschiedenis van SOA’s.
Bij mannen worden al significante verbeteringen in spermakwaliteit gezien na drie maanden abstinentie van alcohol, mitochondriale markers en RNA hebben wat meer tijd nodig.
Conclusie uit deze blogpost
Veel factoren die een negatieve invloed hebben op je vruchtbaarheid kun je omkeren met de juiste aanpak, gericht op de mitochondria, lever, darmflora en het verminderen van oxidatieve stress.
- Bij mannen duurt herstel gemiddeld twee tot drie maanden
- Bij vrouwen is minstens drie maanden nodig
- Zelfs licht tot matig gewichtsverlies kan al een groot verschil maken
- Interventies die je (vaginaal) microbioom verbeteren verhogen aantoonbaar de kans
op een geslaagde conceptie
Laat dit een wake-up call zijn: in slechts enkele maanden kun je je kansen op een succesvolle zwangerschap aanzienlijk vergroten — zolang je weet waar je op moet focussen.
Wens jij aan de slag te gaan met jouw levensstijl op een haalbare manier?
Plan dan vrijblijvend een intake-gesprek voor meer informatie.
Vond jij (nog) geen antwoorden op jouw vragen in bovenstaande blogpost?
Check dan zeker onze webinar: ‘onverklaarbaar verminderd vruchtbaar: hoe onverklaarbaar
is dat eigenlijk?’
Bronnen
Bronnen
1: Wesselink, A. K., Rothman, K. J., Hatch, E. E., Mikkelsen, E. M., Sørensen, H. T., & Wise,
L. A. (2017). Age and fecundability in a North American preconception cohort study.
American Journal Of Obstetrics And Gynecology, 217(6), 667.e1-667.e8.
2: Zhao, J., Huang, B., Li, N., Wang, X., Xu, B., & Li, Y. (2023). Relationship between
advanced maternal age and decline of endometrial receptivity: a systematic review and
meta-analysis. Aging, 15(7), 2460–2472. https://doi.org/10.18632/aging.204555
3: Kaltsas, A., Moustakli, E., Zikopoulos, A., Georgiou, I., Dimitriadis, F., Symeonidis, E. N.,
Markou, E., Michaelidis, T. M., Tien, D. M. B., Giannakis, I., Ioannidou, E. M., Papatsoris, A.,
Tsounapi, P., Takenaka, A., Sofikitis, N., & Zachariou, A. (2023). Impact of Advanced
Paternal Age on Fertility and Risks of Genetic Disorders in Offspring. Genes, 14(2), 486.
4: Da Silva, S. M., & Anderson, R. A. (2022). Reproductive axis ageing and fertility in men.
Reviews in Endocrine And Metabolic Disorders, 23(6), 1109–1121.
https://doi.org/10.1007/s11154-022-09759-0
5: Rich-Edwards, J. W., Spiegelman, D., Garland, M., Hertzmark, E., Hunter, D. J., Colditz,
G. A., Willett, W. C., Wand, H., & Manson, J. E. (2002). Physical Activity, Body Mass Index,
and Ovulatory Disorder Infertility. Epidemiology, 13(2), 184–190.
https://doi.org/10.1097/00001648-200203000-00013
6: Sasaki, R. S. A., Approbato, M. S., Maia, M. C. S., Ferreira, E. A. B. F. E., & Zanluchi, N.
(2019). Ovulatory status of overweight women without Polycystic Ovary Syndrome. JBRA.
https://doi.org/10.5935/1518-0557.20180071
7: Bellver, J., Melo, M. A., Bosch, E., Serra, V., Remohí, J., & Pellicer, A. (2007). Obesity and
poor reproductive outcome: the potential role of the endometrium. Fertility And Sterility,
88(2), 446–451. https://doi.org/10.1016/j.fertnstert.2006.11.162
8: Sermondade, N., Faure, C., Fezeu, L., Shayeb, A. G., Bonde, J. P., Jensen, T. K., Van
Wely, M., Cao, J., Martini, A. C., Eskandar, M., Chavarro, J. E., Koloszar, S., Twigt, J. M.,
Ramlau-Hansen, C. H., Borges, E., Lotti, F., Steegers-Theunissen, R. P. M., Zorn, B.,
Polotsky, A. J., . . . Czernichow, S. (2012). BMI in relation to sperm count: an updated
systematic review and collaborative meta-analysis. Human Reproduction Update, 19(3),
221–231. https://doi.org/10.1093/humupd/dms050
9: Augood C, Duckitt K, Templeton AA. Smoking and female infertility: a systematic review
and meta-analysis. Hum Reprod. 1998;13(6):1532-1539. PMID: 9688382
10: Sharma R, Harlev A, Agarwal A, Esteves SC. Cigarette Smoking and Semen Quality: A
New Meta-analysis Examining the Effect of the 2010 World Health Organization Laboratory
Methods for the Examination of Human Semen. Eur Urol. 2016;70(4):635-645. PMID:
26949138
11: Hakim RB, Gray RH, Zacur H. Alcohol and caffeine consumption and decreased fertility.
Fertil Steril. 1998;70(4):632-637. PMID: 9797090
12: Muthusami KR, Chinnaswamy P. Effect of chronic alcoholism on male fertility hormones
and semen quality. Fertil Steril. 2005;84(4):919-924. PMID: 16213837
13: Franks S. Polycystic ovary syndrome. N Engl J Med. 1995;333(13):853-861. PMID:
7651477
14: Barnhart K, Dunsmoor-Su R, Coutifaris C. Effect of endometriosis on in vitro fertilization.
Fertil Steril. 2002;77(6):1148-1155. PMID: 12057715
15:Price MJ, Ades AE, Welton NJ, et al. Pelvic inflammatory disease and fertility: a
systematic review of associations with chlamydia trachomatis and neisseria gonorrhoeae.
Sex Transm Infect. 2013;89(7):611-616. PMID: 23674774
16: Yan, F., Zhao, Q., Li, Y., Zheng, Z., Kong, X., Shu, C., Liu, Y., & Shi, Y. (2022). The role
of oxidative stress in ovarian aging: a review. Journal Of Ovarian Research, 15(1).
https://doi.org/10.1186/s13048-022-01032-x
17: Wang, L., Tang, J., Wang, L., Tan, F., Song, H., Zhou, J., & Li, F. (2021). Oxidative stress
in oocyte aging and female reproduction. Journal Of Cellular Physiology, 236(12),
7966–7983. https://doi.org/10.1002/jcp.30468
18: Bouhadana, D., Pagé, M. G., Montjean, D., Bélanger, M., Benkhalifa, M., Miron, P., &
Petrella, F. (2025). The Role of Antioxidants in Male Fertility: A Comprehensive Review of
Mechanisms and Clinical Applications. Antioxidants, 14(8), 1013.
https://doi.org/10.3390/antiox14081013
19 : Chen, Z., Hong, Z., Wang, S., Qiu, J., Wang, Q., Zeng, Y., & Weng, H. (2023).
Effectiveness of non-pharmaceutical intervention on sperm quality: a systematic review and
network meta-analysis. Aging, 15(10), 4253–4268.
https://doi.org/10.18632/aging.204727
20 : Clark, A. M., Thornley, B., Tomlinson, L., Galletley, C., & Norman, R. J. (1998b). Weight
loss in obese infertile women results in improvement in reproductive outcome for all forms of
fertility treatment. Human Reproduction, 13(6), 1502–1505.
https://doi.org/10.1093/humrep/13.6.1502
21: Augood, C., Duckitt, K., & Templeton, A. A. (1998). Smoking and female infertility: A
systematic review and meta-analysis. Human Reproduction, 13(6), 1532–1539.
https://doi.org/10.1093/humrep/13.6.1532
22: Hughes, E. G., & YoungLai, E. V. (1997). Cigarette smoking and fertility: Possible biases
in the design of infertility studies. Fertility and Sterility, 68(5), 783–791.
https://doi.org/10.1016/S0015-0282(97)00382-8
23: Mostafa, T., Tawadrous, G., Roaia, M. M., Amer, M. K., Kader, R. A., & Aziz, A. (2006).
Effect of smoking on seminal plasma ascorbic acid in infertile and fertile males. Human
Reproduction, 21(5), 1142–1146. https://doi.org/10.1093/humrep/dei490
24: Celicanin, M. M., Haahr, T., Humaidan, P., & Skafte-Holm, A. (2024). Vaginal dysbiosis –
the association with reproductive outcomes in IVF patients: a systematic review and meta-
analysis. Current Opinion in Obstetrics & Gynecology, 36(3), 155–164.
https://doi.org/10.1097/gco.0000000000000953
25 : Günther, V., Allahqoli, L., Watrowski, R., Maass, N., Ackermann, J., Von Otte, S., &
Alkatout, I. (2022). Vaginal microbiome in reproductive medicine. Diagnostics, 12(8), 1948.
https://doi.org/10.3390/diagnostics12081948
26 : La Vignera, S., Condorelli, R. A., Balercia, G., Vicari, E., & Calogero, A. E. (2012). Does
alcohol have any effect on male reproductive function? A review of literature. Asian Journal
Of Andrology, 15(2), 221–225. https://doi.org/10.1038/aja.2012.118
27: Guthauser, B., Boitrelle, F., Plat, A., Thiercelin, N., & Vialard, F. (2013). Chronic
Excessive Alcohol Consumption and Male Fertility: A Case Report on Reversible
Azoospermia and a Literature Review. Alcohol And Alcoholism, 49(1), 42–44.
https://doi.org/10.1093/alcalc/agt133